[Available Now] Download Ang Paghimakas editorial (Feb 2021 issue) in Bisaya: Maghiusa para batukan ug ibagsak ang pasistang rehimeng Duterte!

[Available Now] Download Ang Paghimakas editorial (Feb 2021 issue) in Bisaya: Maghiusa para batukan ug ibagsak ang pasistang rehimeng Duterte!

Click here to download pdf:

Ilusyon lamang ang tuig 2022.

Klaro ug tataw sa plano sa diktador nga aduna’y intensyon si Duterte nga magpabilin sa gahum pinaagi sa pag-instalar sa iyang kaugalingon o sa iyang hamok pinaagi sa usa ka piniling sumusunod. Gibuharan sa rehimeng US-Duterte nga dili lamang kini lobo nga nagbestida og karnero, apan ilalom sa panapton makita nato ang nadugta nga unod sa halas mananap. Napamatud-an nato nga dili lamang ang drugas nga fentanyl maoy nag hatag og lugway sa kinabuhi niya, apan lakip na diay ang iyang ambisyon sa gahum ug petisismo sa kasundaluhan ug kapulisan. Napakita mata’g karon ug unya nga linghod ang panahon para palagputon siya sa puwesto.

Ang Covid-19 nga pandemya labi nga nagpahuyang sa ilang gipanghambug nga tao nga isug ug wala’y kahadlok. Wala’y laing binuhatan ang giingon nga lider nga kanunay maglihok ug abtik  kundili paglangay-langay, kapasagaran, misimpormasyon ug mas tataw nga pagyukbo sa mga kagustuhan sa iyang imperyalista nga mga agalon. Langay, kuyanap nga pangilkil ug kulang nga mga ayuda, mao kini ang tubag ni Duterte sa pandemya. Ang ayuda nikabat ngadto sa Php 654 bilyon ug pipila pa ka bilyones ang gibubo sa panudlanan batok sa pandemya. Bisan unta gamiton alang sa pagpa-menus sa epekto sa maong sakit, nahimo kining gatasan alang sa mga pulitiko, gidisenyo alang sa paghatag og pahalipay sa mga kaalyado ni Duterte.

Haskang gamaya, ug haskang dugaya mao kini ang tubag sa atong gobyerno sa pandemya. Kini niresulta sa usa sa pinakataas nga talaan sa kaso sa South-east Asia ug ang pinakamalanatong lockdown sa tibuok kalibutan. Gipanlantawan nga ang Pilipinas maoy pinakatapusang maka-rekober sa Asia-Pacific region. Matod sa Moody’s Analytics, usa ka pundok sa mga maalamon sa ekonomiya, gitan-aw nila nga sa tumoy’ng bahin pa sa tuig 2022 makabangon balik ang atong ekonomiya kumpara sa atong mga kasilinganang nasud nga hingpit maka-rekober karong tuiga. Kini naglakip sa nasud Indonesia nga nakatala sa pinakadaghang kaso sa COVID-19 dinhi sa Asya. Ang atong ekonomiya nikuyos og 9.5% nga maoy kinatas-ang narekord sa atong kasaysayan. Ang maong kapasagaran sa mga tigdala sa rinda sa panggamhanan nakamugna sa kinapaitan nga krisis pang-ekonomiya sukad pa sa Ikaduhang Gubat Kalibutanhon.

Unsa’y epekto niini sa yanong Pilipino? Ang ihap sa gigutom nga Pilipino nisakay sa kinatas-ang natala (1 sa 3 ka banay) ug minilyon na karon ang anaa sa kakabus. 8.5 milion nga mga Pilipino ang wala’y panginabuhian, ug padayon nga nagkalisud ang pagpangita og trabaho. Pipila ka mga mamumuo ang gimanduan nga duha ka semana lamang ilang trabaho sulod sa usa ka buwan, pasabot tunga ang ilang madawat nga suhulan sa hinapos. Ang uban nawagtangan gayud og pangita. Apan ang presyo sa mga paliliton nagpadayun sa pagsaka, wala gihunong ang balayrunon sa kuryente, tubig ug uban pa ug padayong gikolekta sa tagsa-tagsa ka panimalay. Kining pait nga kahimtang, kapanaminan nato sa makalisang nga pagsaka sa bahandi sa napulo ka mga Pilipinong bilyonaryo sulod lamang sa tuig 2020.

Ang mga kundisyon nga dala sa pandemya nakapasamut sa kahimtang sa kabus nga pamilyang Pilipino hilabi na gayud ang mga mag-uuma sa kabanikanhan. Sa isla sa Negros lamang, gatusan ngadto sa libuan ang nalubog sa utang ug nag-antus sa tumang kagutom, apilan pa gayud ang mga kontra-kabus nga pamalakad sa lockdown. Libuan ka mga mag-uuma ang gihikawan sa ilang ayuda gikan sa kampanya batok sa pandemya nga gisagulan og kontra-insurhensiya nga adyenda ug pamulitika.

Gipasar sa Kongreso ang duha ka balaudnon nga ang tumong mao ang pagtubag sa pandemya, gitawag kini og Bayanihan 1 ug Bayanihan 2. Ang emergency powers nga gihatag ngadto kang Duterte mamahimong mudahili ngadto sa hingpit nga diktadura. Wala gihatagan og importansya sa mga nahisgutang balaudnon ang mass testing kon dinaghan nga pagsuta sa maong sakit, wala’y garantiya nga hatagan og proteksyon ang mga mamumuo bisan pa man aduna’y dakong risgo nga sila makakuha sa maong sakit. Samtang ang ubang nasud malampuson sa ilang pagbatok sa pandemya, ang nailhang mga pulong lamang ni Duterte limitado sa iyang militaristang pamaagi – lockdown. Wala’y padulngan, ug wala’y hinungdan.

Padayong gihamok ang rehimen sa kawalay saktong prayoridad. Gihatagan nila og gibug-aton ang ilang programa’ng Build, Build, Build sa pagtuo nga kini makapalagsik og balik sa atong ekonomiya nga nagtingkagol sa kalisud. Kini naghatag og sinyales nga mabalik na usab ang pangilkil, pagpatong og ganansiya hilabi na gayud sa mga kaalyado ni Duterte. Nakahatag usab og pasangil alang sa pagpangutang og binilyon. Tuod man, kining maong krisis sa panlawas naka-semento sa kabilin ning maong rehimen, nagsakang utang sa mga langyaw! Kini gipanglantawan nga muabot og 53% o sobra sa katunga sa kinatibuk-ang abot ning atong ekonomiya karon.

Kini nagpasabot, nga sa umaabot pang katuigan, binilyon sa atong mga buhis ang igahin aron bayaran ang atong utang imbes ipondo unta alang sa mga serbisyo sosyal sama sa panlawas ug edukasyon sa kabatan-unan. Kini magpataas sa atong pagyukbo, pagkakadena sa mga neo-liberal nga dikta sa atong mga agalong langyaw. Magpabiling imahinasyon na lamang ang pagkab-ot sa tinuod nga reporma sa agraryo ug nasudnong industriyalisasyon ubos ning maong sistema, ug ang atong nasud magpabiling tinubdan lamang sa mga hilaw nga materyales ug kusug-pamuo, ug magpabilin kitang dan-ukanan sa mga sobra nga produkto. Ug gali, isip pagtuman sa ilang mga saad sa ilang mga agalong langyaw, ila na gisugdan ang mga lakang sa pag-amyenda sa atong Batakang Balaud. Kataw-anan paminawon nga ang pasalig sa iyang mga papet sa Kongreso kay sama ra sa atong gikahadlukan. Buot nila nga mutuo kita nga ang bugtong tumong  mao lamang ang pagtugot sa hingpit nga pagpanag-iya sa mga langyaw, pagtangtang sa mga babag batuk sa mas grabeng pagpahimulos sa atong ekonomiya. Apan, wala’y makasulti kung unsa pa’y mahamal sa halas nga mananap kung maabli na kini. Klaro nga kini maghawan sa dalan aron lugwayan sa iyang termino isip katapusang halad sa ilang amo nga anaa sa ngilit-ngilit sa kamatayon, daw lumay para makalahutay ang masakiton.

Aron magpadayon ang kabuang, gikinahanglan og kamot nga asero, papason ang oposisyon, pahilumon ang mga nisupak. Taliwala sa pandemya, gipasar sa Kongreso ang Terror Law ni Duterte kon Balaudnon sa Pagpanghadlok. Wala na’y kalahian ang aktibista ug ang armadong manggugubat. Gibutang na gayud sa kasulatan ang dugay nang patakaran sa estado kabahin sa pagpahilum sa mga musupak pinaagi sa pagpabalhug sa prisohan pinaagi sa mga mugna-mugna nga kaso o pagpatay pinaagi sa tipik nga pasangil nga ang suspetsado kuno ‘nisukol’ o ang laing pasangil nga armado. Ang maong balaudnon aduna’y binulto nga pangahulugan sa gitawag og terorismo. Ubos niini, gikonsidera isip mga teroristang pundok ang mga legal demokratiko nga organisasyon sa katawhan sama sa mga mag-uuma, mga unyon ug uban pa, gibantug nila usab nga mga terorista ang mga nag-unang personahe ning maong mga pundok.

Gitratar isip mga buhat ug pulong kuno sa terorista ang mga panawagan sa katawhan alang sa yuta, makabuhing suhulan, libreng edukasyon, tawhanong katungod ug hustisya kun pagkamaki-angayon. Nahubaran sa gobyerno ang iyang kaugalingon pinaagi sa iyang pagtratar ning maong mga panawagan. Iyang gipakita nga patakaran diay gayud sa estado ang pagpang-angkon sa yuta, pagpahimulos sa pamuo, pagnegosyo sa mga serbisyo sosyal sama sa panlawas ug edukasyon, pagpanglapas sa tawhanong katungod ug sa kawad-on og hustisya. Ang katawhang nibarug ning maong mga panawagan ilang gitawag nga rebolusyonaryo kuno, mga kontra sa gobyerno, pero kung buot huna-hunaon dili matawag nga rebolusyonaryo ang maong mga panawagan.  Garantisdo unta kini sa katawhan, ang pagbantug isip ‘rebolusyonaryo’ ning maong mga panawagan mipakita nga ang tinuod na interes sa gobyerno dili ang sa katawhan, apan sa pipila lamang.

Bisan pa man wala’y Terror Law, ang pagpamatay ug pagpandakop kay nahimong ng patakaran sa gobyerno bisan sa nanglabay nga mga administrasyon. Kahinumduman nga ang Isla sa Negros nakatagamtam sa kabangis sa ‘Oplan Sauron’ nga nikalas sa kinabuhi sa di mumenos 20 ka mag-uuma ug pipila ka mga aktibista nga gipangdakop ubos sa mga tumo-tumo nga pasangil nga iligal nga paghupot og armas de fuego, ug aron maseguro nga kini sila magtingkagul sa prisohan gisagulan sa kapulisan og mga bomba kun pabuto. Pait huna-hunaon nga ang Isla sa Negros isip aduna’y dakong konsenstrasyon sa kabus, imbes ayuda ang ibubo, gipadaghan hinuon ang presensya sa armadong tropa sa gobyerno. Imbes mao’y hatagan sa pokus sa gobyerno aron pagsugpo sa kakabus, gikonsidera hinuon nila nga sentro sa mga kaaway sa gobyerno ang maong isla. Tinuod, nga ang dagunok sa gigutom nga tiyan kay kanyon alang sa pandungog sa gobyerno.

Aron mapahingpit ang paghari-hari sa kangitngit, ang gutom sa gubat ug kriminal nga si Secretary Delfin Lorenzana, nimando nga wala na’y bili ang LFS-DND Accord kung panagsabot tali sa League of Filipino Students ug sa Department of National Defense nga nagdumili sa operasyon militar ug sa kapulian sulod sa lain-laing eskwelahan sa University of the Philippines. Kini nagpasabot nga aduna’y intensyon ang estado sa pagsulod sa tunghaan aron sa pagbantay sa lihok sa mga estudyante, pagpandakop ug pagpamadlong sulod sa ilang gitawag nga sentro sa komunista nga pagpandani. Ang ilang pagsulod sa UP ug ang ilang pagabuhaton sa sulod, mamahimong sumbanan sa lain pa nilang mga operayson sulod sa lain-laing tunghaan sa tibuok nasud nga ang tumong mao ang pagpahilum sa mga progresibong elemento sa akademya gikan sa mga magtutudlo ug gikan sa han-ay sa mga estudyante. Ang ilang tinguha sa paghikaw sa katawhan sa ilang mga demokratikong katungod kay mas gipaklaro, wala man la’y delicadeza sa paglimud ug pagtawag niini og laing pangalan. Imbes ilang pakalmahon ang katawhan sa atong mga gikahadlukan, ila nuon gihatagan og dagway ang ilang kabangis, ila kitang gihatagan og dugang hinungdan aron batukan kini, ilang gipakita nga dili Anti-Terror Law kun Balaud kontra Kahadlok ang kining balaudnon, apan kini mao ang Balaud sa Pagpanghadlok ni Duterte.

Ang atong kaagi mao ang nagpadayong rebolusyon, wala kini nahunong sa Kawit, Cavite diin giwara-wara ni Aguinaldo ang atong bandera, ug labaw sa tanan wala kini nihunog sa kadalanan sa EDSA. sa kasaysayan sa atong nasud, ang bulan sa Pebrero pasidaan nga ang pagpalagpot  sa usa ka presidente, diktador pa man gali kay dili ilusyon kundili usa ka posibilidad nga anaa sa atong mga ugat isip katawhan. Nabuhat nato kas-a, ug wala’y rason ug wala’y babag nga dili ni nato mabuhat pag-usab. Dandansoy para sa diktador ang nagkagrabeng pasismo nga gipagarpar sa iyang mala-demonyong pundok, apan kini mao’y tingog sa trumpa nga nag-agni sa nagkalapad nga pundok sa katawhan nga ang bugtong tumong mao ang pagsupalpal sa mga hari-harianong ambisyon ni Duterte.

Ang halapad nga katawhang mag-uuma, mamumuo, kabus nga taga-dakbayan, kabatan-unan ug estudyante, mamumuo’ng kultural ug sibyaanan, ang akademya, mamumuo sa panlawas ug medical frontliners, ang simbahan, mga kasundaluhan, kapulisan ug mga anaa sa serbisyo sibil nga wala kauyon sa pamalakad, ug uban pang sektor sa katilingban nga kinahanglan mapukaw, ma-organisa ug mamobilisa sa ilang ginatus ug linibo aron ma-mugna ang pinaka-lapad nga nagkahiusang prente ug malunupan ang kadalanan pinaagi sa protesta. Mapataas ang kontra-pasista nga kalihukan pinaagi sa pagsalmot sa kontra-imperyalista nga kalihukan samtang gipalalom, gipa-ugat sa lagsik nga kontra-pyudal nga kalihukan.

Ang tinuod nga kausaban dili angay mahigot sa plano sa nagharing hut-ong. Ang tahas anaa sa katawhan aron sakmiton ang inisyatiba ug palagputon ang naluro nga si Duterte. Hinog na ang panahon ug nagkapaborable ang kundisyon aron supalpalon ang mga ambisyon sa nagpaka-aron ingnong diktador ug pildihon ang sayop nga pagtuo sa iyang pundok nga mala-demonyo.

Ilusyon lamang ang 2022, apan ang pagsukol maoy kamatuoran.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s